Nietolerancja laktozy

Nietolerancja laktozy występuje, gdy organizm nie produkuje wystarczającej ilości enzymu jelitowego, laktazy, potrzebnej do rozkładu cukru mlecznego. Laktaza jest szczególnie obficie produkowana w okresie niemowlęctwa i wczesnego dzieciństwa, kiedy mleko stanowi główne źródło składników odżywczych i energii.

W miarę zmiany diety na mniej bogatą w mleko, produkcja laktazy w organizmie może zmniejszyć się. U niektórych osób ta zmiana jest minimalna, co pozwala im spożywać produkty mleczne bez większych trudności zdrowotnych. Jednak u znacznej części populacji genetyczne uwarunkowania prowadzą do znacznego zmniejszenia produkcji laktazy.

Dlatego te osoby powinny unikać spożywania produktów zawierających laktozę.

Nietolerancję laktozy można podzielić na trzy typy:

• Alaktazja – to rodzaj nietolerancji laktozy, w którym organizm od urodzenia nie produkuje w ogóle enzymu laktazy. Objawy tego schorzenia mogą pojawić się już przy pierwszych karmieniach niemowlęcych lub w okresie noworodkowym.

• Hipolaktazja typu dorosłego – to najczęstszy rodzaj niedoboru laktazy o podłożu genetycznym, charakteryzujący się stopniowym pogłębianiem się nietolerancji wraz z wiekiem. Często zaczyna się objawiać już u nastolatków.

• Wtórna hipolaktazja – W większości przypadków jest to stan tymczasowego niedoboru laktazy, związany z innymi chorobami, które wpływają na funkcje wydzielnicze jelit, takie jak choroby zapalne jelit (np. choroba Crohna), celiakia, mukowiscydoza, dysbioza jelitowa, obecność pasożytów jelitowych, ciężkie niedożywienie, zaburzenia odporności, a także stosowanie niektórych leków, takich jak antybiotyki.

Jeśli spojrzymy na statystyki globalne, problem nietolerancji laktozy dotyka aż 80% osób dorosłych. Jednak większość populacji Europy radzi sobie dobrze z rozkładem i wchłanianiem tego dwucukru dzięki mutacji genetycznej, która rozpowszechniła się po kontynencie, poczynając od Węgier.

Z kolei w niektórych grupach etnicznych, dla których spożywanie mleka i jego przetworów nie jest tradycyjne, jak mieszkańcy Azji i Afryki, nietolerancja laktozy pojawia się już około 5. roku życia.

W Polsce około 30% dorosłych może odczuwać trudności z trawieniem laktozy lub nie tolerować jej wcale. To, jak efektywnie trawimy ten dwucukier, może być związane z różnymi czynnikami, w tym środowiskowymi, geograficznymi oraz tradycjami kulinarnej.

OBJAWY NIETOLERANCJI LAKTOZY

Objawy nietolerancji laktozy mogą być różnorodne i wystąpić w różnym stopniu nasilenia. Oto kilka potencjalnych objawów:

• Bóle brzucha

• Wzdęcia

• Wiatry

• Biegunka

• Nudności

• Bóle głowy

• Zmęczenie

• Zgaga

• Problemy ze skórą, takie jak wysypki

• Niedobór wagi (u dzieci)

Warto zauważyć, że nietolerancja laktozy może mieć podobne objawy do alergii pokarmowej na mleko, jednak mechanizm ich występowania jest inny.

DIAGNOSTYKA NIETOLERANCJI LAKTOZY

• Wodorowy test na nietolerancję laktozy – pacjent spożywa roztwór zawierający laktozę, a następnie badany jest poziom wodoru w jego wydychanym powietrzu. Wzrost poziomu wodoru może wskazywać na obecność nietolerancji laktozy, ponieważ bakterie w jelitach rozkładają nieswoisty cukier mleczny, co prowadzi do nadprodukcji wodoru.

• Test genetyczny: Ten test ocenia obecność genów związanych z produkcją laktazy. Osoby z dwoma allelami związane z nietolerancją laktozy mają większe ryzyko jej wystąpienia.

• Test doustnego obciążenia laktozą – pacjentowi będącemu na czczo podawana zostaje doustnie laktoza, a następnie lekarz oznacza stężenie glukozy we krwi,

• Próba eliminacyjna – przez co najmniej dwa tygodnie należy stosować dietę bezlaktozową. Jeżeli w tym czasie objawy ustąpią, a po ponownym spożyciu laktozy znów się pojawią, można podejrzewać nietolerancję tego cukru.

• Endoskopia – polega na pobraniu wycinka jelita cienkiego, aby określić w nim zawartość laktazy. Technika ta jest jedną z najbardziej inwazyjnych metod diagnostycznych

LECZENIE NIETOLERANCJI LAKTOZY

W przypadku wrodzonego niedoboru laktazy jedynym sposobem poradzenia sobie z dolegliwościami jest całkowite i dożywotnie wyeliminowanie z diety produktów, które zawierają laktozę. Pacjenci z wrodzonym niedoborem laktazy nie tolerują nawet niewielkich ilości pożywienia zawierającego laktozę, a nieleczona choroba może zagrażać ich życiu.

W przypadku wtórnej nietolerancji laktozy terapia często obejmuje okresową eliminację produktów zawierających cukier mleczny i monitorowanie ewentualnych objawów. U niemowląt i małych dzieci może być stosowane mleko modyfikowane bezlaktozowe. Dodatkowo, w leczeniu nietolerancji laktozy możemy sięgnąć po naturalne leki i zioła, takie jak:

• Triphala – hinduska mieszanka ziołowa znana z regulowania funkcji układu trawiennego,

• Colostrum – suplement immunologiczny, który często wykorzystywany jest w terapii chorób przewodu pokarmowego.